หมากรุกอาหรับ
posted on 17 Apr 2007 02:41 by prince-ame in Ameอา...
ชักเข้าใจคนทำบล็อกแนวสาระแล้วสิ
ผมเห็นหลายๆ บล็อกเหมือนกันที่ทำแนวๆ สาระ
แต่คนคอมเมนท์น้อยจนน่าใจหาย หรือมีคอมเมนท์ก็ไม่เชิงแนวสนใจ
แต่บล็อกนี้ไม่ใช่ครับ
บล็อกนี้มันแนวอุตลุดมาก่อน แล้วดันพึ่งมาเปลี่ยนแนวเอาเมื่อไม่กี่วันมานี้
ไม่ใช่อะไรหรอก พอดีมันนึกได้ว่าจะเขียนมาตั้งนานแล้วน่ะฮะ
แต่ก็อู้ ไม่ได้ฤกษ์ลงมือซะที
พอเริ่มลงมือ ความสดมันก็เริ่มซาลงแล้ว
แต่ก็อย่างว่าแหละ ผมเตรียมใจไว้แล้ว
เพราะเรื่องที่ผมจะเขียนเนี่ย ไม่สอดคล้องกับความสนใจของคนที่ติดตามบล็อกนี้อย่างแน่นอน
แต่ผมก็จะลงต่อไปเรื่อยๆ จนจบซีรี่ย์ครับ!
(เจ้าชายเอาแต่ใจ)
ส่วนหลายๆ คนที่เข้ามาอ่านแล้วรู้สึกมึนงง
ผมแนะนำว่าอย่าอ่านเอาความรู้ หรืออ่านเพื่อให้เล่นเป็นเดี๋ยวนั้นเลยครับ
แนะนำว่าให้อ่านเป็นนิทาน หรือเรื่องเล่าสนุกๆ จะดีกว่า
หรือไม่ก็ดูรูปสวยๆ ที่เป็นศิลปะในสมัยโบราณ
เผื่อใครจะเอาไปเขียนนิยายแฟนตาซีก็ได้งัยยย
เมื่อเกมกลของมหาอำมาตย์สิสสะเดินทางมาถึงอาหรับ ดูเหมือนจะเป็นเรื่องปกติธรรมดา ไม่น่าสนใจ ตามประสาของกระแสวัฒนธรรม แต่หาเป็นเช่นนั้นไม่!
คำศัพท์หลายๆ คำในวงการหมากรุสากล ก็เริ่มเกิดขึ้นในพื้นที่วงพระจันทรเสี้ยวนี้แล
หมากรุกของอาหรับนั้นมีชื่อเรียกว่า ฌาตรัญจ์ (Shatranj - เพื่อให้สะดวกต่อสายตาผู้อ่าน ต่อไปจะเขียนว่า ชาตรันจ์) คำว่าชาตรันจ์นั้นก็แผลงมาจากคำว่าจตุรงค์นั่นเอง
จากรูปข้างบนมันไม่มีเส้นนะน่ะ มันเล่นได้ยังไงหว่า + +a
แต่จริงๆ แล้ว ชาตรันจ์นั้นเล่นบนกระดานที่มีจตุรัส 8 x 8 เช่นเดียวกับหมากรุกทุกๆ ชาติ (ยกเว้นชาติตะวันออก) แต่มีวิธีการเดินหมาก ชื่อหมาก และกฏกติกาที่ต่างออกไป ดังนี้
1. ชาห์ (Shah) หรือพระราชานั่นเอง คำนี้หลายท่านที่อ่านนิยายแฟนตาซีอาหรับคงจะคุ้นเคย จริงๆ คำนี้ก็แผลงมาจากคำว่าราชานะ ส่วนวิธีเดินก็เดินเหมือนขุนเลยคร้าบ
2. เฟิร์ส (Fers) หรือวาเซียร์ (Wazir)แปลว่าที่ปรึกษา หรือปุโรหิตนั่นเอง วาเซียร์นั้นเดินคล้ายเม็ดหรือเดินเฉียงได้ 1 ช่องนั่นเอง
3. อัลฟิล (Alfil)แปลว่าช้าง (สันนิษฐานว่าเป็นรากศัพท์ของ Elephant) วิธีเดินก็เหมือนช้างของจีนและอินเดีย ซึ่งคราวก่อนไม่ได้ลงให้ชม คราวนี้มีของมาลงละ นั้นคือ

ก๊อบจากวิกิพีเดียมาโชว์กันจะๆ อัลฟิลหรือช้างนั้นเดินเหมือนเม็ดหรือวาเซียร์ แต่เพิ่มจากเฉียง 1 ช่องเป็นเฉียง 2 ช่อง และสามารถเดินข้ามหมากได้หากมีมากตัวอื่นขวางอยู่ในช่องแรก (จำง่ายๆ ว่าพวกสัตว์จะเดินข้ามได้ เช่นช้าง ม้า)
4. ฟาราส (Faras) หรือ อัสป์ (Asp) แปลว่าม้า วิธีเดินก็เหมือนม้าทั่วไปนั่นเอง
5. รุกข์ (Rukh) ตรงนี้ที่ผมไม่แน่ใจว่ามันแปลว่ารถหรือแปลว่ากำแพง เพราะบางตำราก็บอกว่าแปลว่ากำแพง บางตำราก็แปลว่ารถ แต่ผมยึดว่าแปลว่ากำแพงเพราะดูจากลักษณะของตัวหมากที่มีรูปร่างคล้ายกำแพงนั่นเอง
6.ไบด๊าก (Baidak) หรือปิยาด้า (Piyada ไม่ใช่ปิยะดาหรือพิยะดาแน่ๆ) แปลว่าทหารเดินเท้า เช่นเดียวกับคำว่าบาทาของอินเดีย แต่ไม่กากเหมือนของอินเดีย เพราะว่าเมื่อไบด๊ากเดินไปจนสุดกระดานแล้ว จะได้รับการโปรโมทเป็นวาเซียร์ (ของไทยเดินไปเพียงแค่ถึงช่องที่ 6)

เหล่านี้คือตัวอย่างรูปร่างของชาตรันจ์ ผมขออนุญาตไม่อธิบายนะครับว่าหมากอะไรเป็นอะไร เพราะมันดูออกยากเหลือเกิน และอีกอย่างก็ง่วงแล้วด้วย ไว้วันหลังละกัน ฮ่ะๆๆๆ
นอกนั้นก็ไม่มีอะไรมากครับ กติกาส่วนใหญ่คล้ายหมากรุกทั่วไป แต่ก็มีแตกต่างบ้างเล็กน้อยในรายละเอียดซึ่งจะไม่กล่าวถึง ณ ที่นี้
แต่ที่มีความสำคัญระดับโลกคือ "คำศัพท์" ตัวอย่างเช่น รุกจน (หมายถึงการนำหมากไปวางเพื่อประสงค์จะกินขุนและขุนของฝ่ายตรงข้ามไม่สามารถขยับได้ พูดง่ายๆ ก็คือจบเกมนั่นเอง) ในภาษาอังกฤษเรียกว่า Checkmate! ซึ่งหลายๆ คนสันนิษฐานกันว่าน่าจะมาจากคำว่ารุกจนของอาหรับที่กล่าวว่า "ชาห์มัต!" (Shahmat!) ซึ่งมีความหมายว่า ราชาเจ้าตายแล้ว! (mat สันนิษฐานว่ามาจากภาษาบาลีว่า มต ตรงงกับภาษาสันสกฤษว่า มฤต ซึ่งแปลว่าความตาย มต อ่าว่า "มะตะ" นะครับ ไม่ใช่มด เช่นคำว่า อมต หรือ อมตะ ที่แปลว่าไม่ตายครับ)
อีกอย่างก็คือคำว่า รุกข์ (Rukh) ซึ่งจะกลายเป็นคำว่า รูค (Rook) หรือเรือในหมากรุกสากลนั่นเอง
หมากรุกอาหรับนั้นมีการดัดแปลงวิธีเล่นค่อนข้างหลากหลาย เช่น เดินบนกระดานวงกลม หรือเดินบนกระดานสีเหลี่ยมผืนผ้า 4 x 16 ช่อง ซึ่งเป็นกระดานที่นิยมเล่นกันในจักรวรรดิไบเซนไทน์
บางอย่างที่ผมได้กล่าวข้ามไปเพราะว่าผมได้กล่าวไว้แล้วในบทที่ผ่านมา หากสนใจหรือไม่เข้าใจก็สามารถกลับไปอ่านได้ที่
1. หมากรุกไทย http://prince-ame.exteen.com/20070415/entry
2. หมากรุกอินเดีย http://prince-ame.exteen.com/20070416/entry
ตอนต่อไปพบกับ "เกมเริ่มสนุก ความชอบเริ่มแพร่หลาย ในที่สุดก็เดินทางเข้าสู่ยุโรป
โปรดติดตามการผจญภายของมากรุกในยุโรปได้ในเอนทรีหน้านะครับ ^^
ป.ล. ตอนนี้สั้นไปนิดนึงแต่ตอนหน้าสนุกแน่นอนครับ

(ฝีมือหมากล้อมก็งั้นๆ)
แต่จะมาเม้นให้กำลังใจเรื่อยๆนะคะ สู้ๆงับ
#1 By C y N t H i A on 2007-04-17 08:44